Benden oldukça sıra dışı ve zor bir şey istendi: Almanya’daki küçük bir villa otelin cephesini, klasik Alman mimarisinin ölçülülüğünü koruyarak ve komşu evlerle oluşturduğu bütünü bozmadan resimlemek. Aynı zamanda evi çevreleyen bahçedeki bitkileri — asmalar, sarmaşıklar, küçük bahçe çiçekleri ve pudra tonlarındaki Fransız çay güllerini — duvarlara taşımam, ardından bunları kendi sanatsal üslubumla, avangart geometriyle, kozmik imgelerle, altınla ve Avrupa’nın Hristiyan geleneğiyle ilişkili incelikli manevi motiflerle birleştirmem gerekiyordu.
Bu isteği ilk duyduğumda, itiraf etmeliyim ki biraz şaşırdım. Sayılan bütün bu unsurları, cepheyi birbirinden kopuk dekoratif ögeler yığınına dönüştürmeden nasıl bir araya getirebileceğimi hiç bilmiyordum. Kendi sanat dilimin canlılığı, yaratıcılığı ve özgürlüğü bir dünyaydı; klasik mimari ise bambaşka bir dünya. Üstelik bu ölçekte cephe resmi yapmak o dönemde benim için tamamen yeni bir deneyimdi. Burada yalnızca iyi resim yapmak yetmez: görselin mimarinin içinde var olması, pencerelerle, balkonlarla, kapılarla ve binanın çizgileriyle ilişki kurması; yakından doğru algılanırken uzaktan da, eve doğru yoldan yaklaşırken bile, okunabilmesi gerekir. Ancak projeyi isteyenler özellikle benim üslubumu görmek istiyordu. Ben de kabul ettim; çünkü sanatsal deneylerden pek korkmazdım ve başlangıçta gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinden emin olamadığım işler bana her zaman en ilgi çekici gelenler olmuştur.
Projede çalışmak üzere arkadaşım ve meslektaşım, ressam Elena Melnikova ile birlikte yola çıktık. Bu hikâyenin bir başka özelliği, önceden ayrıntılı bir eskiz hazırlamamış olmamızdı. Evi gördükten, ölçeğini, mimarisini ve çevresindeki bahçeyi hissettikten hemen sonra kompozisyonu doğrudan cephede kurmaya başladık. Bir bakıma evin kendisi bizim dev tuvalimiz oldu. Yalnız alıştığımız sanat malzemeleri yerine Tikkurila yapı boyaları kullanıyor, gereken tonları sezgisel biçimde karıştırıp seyrelterek orada elde ediyorduk.
Böyle bir iş yapmış her sanatçı, yapı boyasının alışılmış resim malzemelerinden ne kadar farklı olduğunu bilir. Rengin dokulu duvarda nasıl davranacağını, kuruduktan sonra tonunun nasıl değişeceğini, parlak güneşte ve gölgede nasıl görüneceğini önceden hissetmek gerekir. En önemlisi de bu malzemeyle resimsel niteliği, derinliği ve ince renk geçişlerini koruyabilmektir. Bu yüzden bitkilerin düz bir dekoratif bezeme gibi görünmemesi, canlılık ve hacim hissini koruması benim için temel bir meseleydi. Bunun için pek çok ton ve geçiş oluşturduk; bunların duvarın kendi dokusu ve rengiyle nasıl etkileştiğini sürekli gözlemledik.
Evin bir bölümünde, garajın ve pencerelerin üzerinde, ayrıca “Güneş Işığı Evi” anlamına gelen Haus Sonnenschein adının çevresinde pudra tonlarında Fransız gülleri belirdi. Hiçbir çiçeği özellikle tekrarlamadık; her kompozisyon elle yapıldı ve yalnızca kendi yerinde var oldu. Bahçedeki gerçek bitkilerin tonlarını korumaya çalıştık; sanki bahçe yavaşça yerden yükselmiş ve evin duvarlarında büyümeye başlamıştı. Asmaları ise balkon çevrelerine ve yol tarafına, villaya yaklaşırken bile görülebilecek biçimde yerleştirdik. Bu nedenle kompozisyonu uzaktan kontrol etmek için binadan sık sık yürüyerek, hatta araçla uzaklaşıyorduk. Üzümlerin uzaktan düz bir resim gibi değil; hacmi, gölgeleri, geçişleri ve renk oyunlarıyla neredeyse canlı görünmesi benim için özellikle önemliydi.
Bununla birlikte yalnızca bitkisel resimlemeyle yetinmek istemiyordum; yoksa bu projede kendi sanat dilimden bir iz kalmayacaktı. Bu yüzden doğal bitki motiflerinin arasında yavaş yavaş altın varak, geometrik çizgiler, beklenmedik geçişler ve özgün üslubumun ögeleri görünmeye başladı. Evin kişiliği de tam bu buluşmadan doğdu: klasik ile avangardın, doğal ile düşselin bir araya gelişinden.
Ana girişi daha incelikli ve samimi tasarlamaya karar verdik. Burada bahçeden küçük sarmaşıklar, çan çiçekleri ve başka çiçekler, daha ince fırçalarla resmedilerek giriş kapısının, zilin ve üst balkonun çevresinde çelenklere ve dekoratif kompozisyonlara dönüştü. Bu, evin bu bölümüne hafifçe sarayları anımsatan bir hava kattı. Giriş balkonunun yanında bir melek belirdi; o da sıra dışıydı, kozmik üslubumun ögeleri, geometrik biçimler ve altın varakla birleşiyordu. Elinde aynı bahçeden bir çelenk ve gül tutuyordu; sanki evin yeryüzündeki yaşamını manevi alanına bağlıyordu. Daha sonra ev sahipleri önüne akşamları yakılabilecek küçük bir kandil astı. Bu beklenmedik dokunuş bütün kompozisyona özel bir duygusallık ve neredeyse kutsal bir his kazandırdı.
Çalışma yalnızca sanatsal açıdan zor değil, fiziksel olarak da çok yorucuydu. Resmin önemli bir bölümünü, yaklaşık dört metre yüksekliğindeki iskelelerde emniyet kemeri olmadan yaptık. O dönemde gündüz sıcaklığı da yaklaşık 35 dereceye ulaşıyordu. Ama ne sıcak ne de işin zorluğu bizi durdurdu. İskeleye çıkıyor, iniyor, binadan uzaklaşıp kompozisyonun bütününe bakıyor, geri dönerek ayrıntıları düzeltiyorduk. Zamanla artık ayrı ayrı duvarları boyamaktan çok, bütünlüklü bir sanatsal organizma yarattığımızı hissetmeye başladık.
Hikâye cephede bitmedi. Villanın iç mekânı için de aynı üslubu sürdüren resimler yapıldı. Cephe resimlerinin motifleri bu kez daha özgür bir biçimde; yuvarlak akrilik aynalar, altın aynalı mozaikler, varak ve canlı renk vurgularıyla ortaya çıktı. Böylece evin dışı ve içi tek bir sanatsal çizgiyle birbirine bağlandı. Tavanda bile kendine özgü bir öge belirdi: geometrik biçimleri, çiçekleri ve binanın dışında yer alan motifleri yeniden bir araya getiren, gerçeküstü bir mühür gibi bir kompozisyon. Böylece başlangıçtaki yalnızca cepheyi resimleme işi, çok daha ilginç bir hikâyeye dönüştü: bütün bir eve özgün bir sanatsal kimlik kazandırmak. Bahçe duvarlarda, duvarlar resimlerde devam ediyor; klasik mimari avangartla, tanıdık ve dünyevi olan ise düşsel ve neredeyse kozmik olanla buluşuyordu.
Aradan yıllar geçti ama bu ev, yarattığımız kimliği hâlâ koruyor; sahiplerini ve konuklarını sevindiriyor ve sahipleri için bir tür kartvizit olmayı sürdürüyor. Benim için de bu proje sanat yaşamımda özel bir yere sahip. Bugün aynı ölçekte bir cephe işini yine aynı rahatlıkla kabul eder miydim, bilemiyorum. Artık böyle bir çalışmanın ne kadar fiziksel güç, zaman, ustalık ve tam bir odaklanma gerektirdiğini çok iyi biliyorum. İşte bu yüzden o gün işin büyüklüğünden korkmamış ve başlangıçta bir araya getirilmesi neredeyse imkânsız görünen bu unsurları başarmış olmamıza daha da değer veriyorum. Ustalığı, emeği ve ortak fikrimize koşulsuz inancı için Elena Melnikova’ya hâlâ minnettarım. Çünkü böyle bir projede yalnızca profesyonellik yetmez; iki sanatçı arasında olağanüstü bir eşzamanlılık da gerekir. İki çift el dev bir alanda çalışır ama sonuçta ortaya tek bir eser çıkar.
